คนพาลรู้สึกฉลาดเมื่อว่าคนอื่นโง่

marked-122116

เมื่อเจริญสติ
กระทั่งสติเริ่มชนะอารมณ์พาลได้
ผู้เจริญสติจะเห็นความจริงประการหนึ่ง คือ
อารมณ์พาลเป็นของมืด
เป็นตัวพอกพูนโมหะ
ห่อหุ้มจิตให้หลงผิดคิดพลาดกันได้แบบตื้นๆ
ประเภทอยากด่า
ตั้งข้อหาว่าเขาโง่ โดยไม่ต้องมีคำอธิบายกำกับ
หรืออยากเกรี้ยวกราดโดยไม่ต้องสมเหตุสมผล
ซึ่งแบบนั้น ถ้าขุดหาเหตุผลกันจริงๆ
ก็จะพบว่าไม่ใช่เหตุผลทางความคิด
แต่เป็นเหตุผลทางอารมณ์
คือแค่อยากอวดฤทธิ์ อวดอำนาจ ง่ายๆแค่นั้น

หากเคยมีประสบการณ์
ร่วมขบวนการแบ่งพรรคแบ่งพวกด่าทอกัน
คุณจะเข้าใจข้อเท็จจริงทางอารมณ์ชนิดนี้ได้ดี
พอแบ่งข้าง ก็ต้องเข้าข้างกัน
ข้างตัวเองผิดต้องทำเป็นหรี่ตาลง
แต่อีกข้างยังไม่ทันผิด ก็เปิดตาเสียกว้าง
ต่อให้ถูก ก็ต้องแกล้งโยงนั่นโยงนี่
บิดเบือนให้กลายเป็นผิดจนได้

เราทุกคนต่างสุ่มเสี่ยงที่จะไปยืนตรงจุดหนึ่ง
ที่เป็นต้นทางของความเป็นพาล
ไม่ว่าจะด้วยความแบ่งเขาแบ่งเราระดับบ้าน
ระดับออฟฟิศ ระดับอุดมการณ์ทางการเมือง
หรือแม้กระทั่งระดับศรัทธาทางศาสนา

เพื่อป้องกันไม่ให้ตนเอง
ต้องหลงไปเดินบนเส้นทางคนพาล
ก็เพียงตกลงกับตนเองไว้ว่า
เราจะไม่ไหลตามน้ำ เช่น
พรรคพวกตัวเองผิด ต้องไม่แกล้งพูดว่าถูก
พรรคพวกอีกฝ่ายถูก ต้องไม่แกล้งพูดว่าผิด
พอถูกว่าตามถูก ผิดว่าตามผิด
จิตก็ไม่บิดเบี้ยวแบบพาลแล้ว

อีกประการหนึ่ง
เมื่อขัดแย้งกันด้วยมุมมอง
คุณต้องรู้ว่ามุมมองที่ต่างกันไม่ใช่ความโง่
การด่าสั้นๆว่าอีกฝ่ายโง่ต่างหาก
ที่ทำให้จิตตัวเองมืดลง
ขังจิตตัวเองไว้กับกล่องแคบๆได้
เห็นได้ง่ายๆจากความปักใจยึดมั่นเหนียวแน่น
เชื่อว่าเขาโง่แน่ๆ อยากด่าว่าเขาโง่
แต่ไม่อยากให้เหตุผลว่าเขาโง่อย่างไร
โง่ เพราะเชื่อต่างกับเราที่ฉลาด
โง่ เพราะไม่รู้จักยอมรับความจริง
หรือว่าโง่ เพราะพูดตรงกับความจริงที่เราไม่อยากรับ

วิธีง่ายๆที่จะหลุดจากกล่องมืดๆที่คับแคบได้
คือ ลองขุดให้พบสิ่งที่อีกฝ่ายรู้
ลองสมมุติให้ตัวเองยืนข้างเดียวกับอีกฝ่าย
ต้องเข้าข้างกัน ต้องพูดแก้ต่างให้กัน
ลองหาคำอธิบายให้ได้สักสองสามข้อว่าทำไม
อีกฝ่ายถึงเชื่ออย่างนั้น คิดอย่างนั้น ยึดอย่างนั้น

สำรวจไปสำรวจมา
คุณจะพบว่าใจที่รู้เหตุ รู้ผล
มักไม่ผลิตคำสั้นๆที่ตื้นเขินออกมาด่ากัน
แต่จะมีความกรุณา มีแก่ใจผลิตคำอธิบายดีๆ
เห็นใครเข้าใจผิด ก็คิดเปลี่ยนให้เป็นถูก
ไม่ใช่คิดด่าให้เจ็บใจ
หรือเมื่อเห็นใครเข้าใจถูกแบบของเขา
แม้ไม่ถูกใจเรา ก็เย็นพอที่จะคุยกันว่า
เขาเห็นอย่างไร เราเห็นอย่างไร
กับทั้งมีทางเจอกัน
จุดที่เห็นเหมือนกันได้อย่างไร
นั่นแหละ! ความฉลาดทางการคิดที่แท้จริง
และนั่นแหละ ความฉลาดทางจิตที่เพิ่มขึ้น
จากการเอาชนะโมหะในตนเองได้!